بلۏچانی زُبان ؛ (بلوچی زبان)

( ش )

شاباش:/šābāš/ آفرين
شابان:/šābān/ اسمي براي مردان ، ماه شعبان هشتمین ماه قمری
شابی/šābī/ اسمیست برای مردان؛محلیست در گـُوادَر
شاپ/šāp/ با چوب بزن
شاپان/šāpān/ در حال زدن
شاپانــِــن/šāpānen/ دارد می زند
شاپْـتي:/šāptī/ زدش
شاپْك:/šāpk/ چوبي است باريك و صاف
شاپَگ:/šāpag/ زدن با چوب (مصدر)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شاپی کـُـرۏس/šāpīkorӧws/ هدهد یا مرغ سلیمان
 

شات/šāt/ محتاج
شاتــْـکام/šātkām/ خوش دل
شاتْكامي:/šātkāmī/ شادكامي ،تيري كه در شادي زده شود.
شاتـُـل:/šātol/ موسي كو تقي ،يا كريم ، پرنده اي است
شاتو:/šātū/ موسی کو تقی؛مرغ یا کریم، اسمي است براي زنان
شاتونّ:/šatūnn/ اسمي است براي زنان
شاتي نَبي:/šātīnabī/ از بس دوستش دارد= دلش نمي ياد كه ...
شاد/šād/ خوشحال
شادا:/šādā/ از آنجا
شادان:/šādān/ خوشحال و خوش دل (صفت)
شادو/šādū/ میمون
شادی/šādī/ میمون
شادی گۏرّ/šādīgӧwrr/ محلیست در کاجَه قصرقند
شار/šār/ پارچه ی ابریشمی
شاران/šārān/ اسمیست برای زنان
شارَک/šārak/ شهریست بین دشتیاری و قصرقند
شاري:/ šārī  / اسمي براي زنان
شاک/šāk/ (کــَرْز): چوب خشک و بدون برگ درخت خرما ک
شاکار/šākār/ شاهکار
شاكارَگ:/šākārag/ به صدا درآمدن حنجره براي بيدار شدن
شاگ/šāg/ چوبیست که در ساخت گهواره به کار می رود
شاگرد/šāgerd/ شاگرد
شاگۏر/šāgӧwr/ بیخ گوش بین فک داندانها و گوش نرسیده به لاله گوش
شاگڃن گـُوانـْـزَگ/šāgëhngovānzag/ گهواره ای که از چوب شاگ ساخته می شود
شالمار/šālmār/ كوهيست بين نيكشهر و چابهار
شالـْـمال:/šālmāl/ كوهيست بين نيكشهر و چابهار
شام/šām/ غذای شب
شاماشْک/šāmāšk/ رودخانه ایست در سرباز
شاماني وَهْد:/šāmānīvahd/ هنگام شام ، عشاء
شان/šān/ شأن؛بزرگی؛استفراغ کن
شانْتي:/šāntī/ استفراغ كرد(فعل)
شانْك دَيَگ:/šānkdayag/ پرتاب كردن (مصدر)
شانْكي دا:/šānkīdā/ پرتاب كرد
شانـَـگ:/šānag/ استفراغ كردن و تَهَوّع (ص)
شانگـُر/šāngor/ آن سوی
شانـْگو/šāngo/ از آن سوی
شانَگـَـيْن:/šānagein/ دارد استفراغ مي كند (فعل مضارع مستمر)
شانۏك:/nöwkāš/ آب و غذاي ریخته شده بعد از استفراغ
شاه/šāh/ پادشاه
شاهاتون:/šāhātūn/ شاه خاتون
شاهبانو/šāhbānū/  اسمیست برای زنان
شاه بی بی/šāhbībī/ اسمیست برای زنان
شاهد/šāhed/ بیننده،گـَوا
شاهڃم:/šāhëhm/ ترازو      

شاهو:/šāhū/ اسمي براي مردان
شاهي:/šāhī/ اسمي براي مردان
شاهین/šāhīn/شاهین
شَبْجا رۏجا:/šabǰā röwǰā/ آواره ، كسب كه مكاني مشخّص ندارد.
شَــبَّـنـــْـد:/šabband/ قفل داخلي در اتاق يا دروازه حياط
شبدَست/šabdast/ شبگرد؛ولگرد
شبْـرَه/šabrah/ خفاش
شُبڃنگ:/šobëhag/ بيدار بودن ، بين بيداري و خواب
شَپْ:/šap/ شب
شِپ/šep/ دست نخورده؛دراز؛طلای دست نخورده و خالص؛شپڃن سُهر
شِپاد:/šepād/ پابرهنه  

شُپانْك:/šopānk/شبان ، چوپان
شَپْچـَـر/šapčar/ خفـّاش
شَپْچِراگ:/šapčerāg/ چراغ شب ،نوعی کِرْم که در شب نور دارد
شَپْچَلـَـتُك:/šapčalatok/ خفّاش
شَپْدَست:/šapdast/ كسي كه شبها در خانه نيست و مي گردد.
شِـپـِرَّگ/šeparrag/ صدی خارج شدن فوری از جایی
شَپـْرَه/šaprah/ خفاش
شَپُك:/šapok/ شفيع محمّد ، اسم مُصغَّـَر
شَپْكــۏرَگ:/šap köwrag/ مرض شبْ كوری
شَپَئ پاس:/šapeipāss/ نصف شب
شــُت/šot/ رفت
شـَت /šat/ چوب دراز با سر تیز
شتاب/šetāb/ عجله
شتالـِنگ/šetālang/ دراز قد
شـَتــِّـر/šatter/ خوب تر مخفف شرتِر
شـُتُر/šotor/ شتر
شُتـُرانْك:/šotorānk/ شيب تند ، سُرسُره
 
شـُتـُرانـْکو/šotorānkū/ شيب تند ، سُرسُره
شُتُرانْكي:/šeteranku/ سُرسُره؛سُرسُره بازي

شِتِرْت/šetert/ لیز خورد
شِتـُـرَگ:/šetorag/ (به ضم ت) ليز خوردن (مص)
شِتـِـرَگ:/šeterag/ (به کسر ت)ليز خوردن (مص)
شـُتـَگ/šotag/ رفته است
شـُـتـَگـُن/šotagon/ رفته ام
شـُـتـَـگـڃن مردُم/šotagëhn mardom/ فردی که رفته است،مرحوم
شـَتـَل/šatal/ دروغگو، سیلی
شُتُن:/šoton/ رفتم (فعل ماضي )
شـَـتـَـنـْگ/šatang/ چوب دراز
شُتَه:/šotah/ رفته است (ف)
شُـد:/šod/ گرسنگي  گــَـپّ =  جمله: شُدا گِپْتَه
شِدا:/šedā/ از اينجا
شَدام:/šadām/ شالي
شَدامی/šadāmī/ شالی
 
 
 
 
 
 
 
 
شَداميگ:/šadāmīg/ شالي

شدّت/šeddat/ جنگ و فساد
شَدْر/šadr/ سنگیست گرانبها
شَدْرُك:/šadrokاسمي براي زنان
شَـدْري:/šadrī/    اسمي براي زنان
شُدکـَشّ/šodkoš/ کسی که گرسنگی تحمل می کند
شِدگ/šedag/ صدای اسب
شُدیکّ/šodagīkk/ گرسنه
شُديگ:/šodīg/ گرسنه
شُدْلاپ:/šodlāp/ گرسنه
شَرّ/šarr/ خوب و زیبا
شِرّ/šerr/ دعواگر؛آتش بیار محرکه
شـُـرّ/šorr/ گـَـدْم : لیـبَـڗ:نوعی ماهی در رودخانه

شَراب/šarāb/ شراب
شرابی/šarābī/ شرابی
شَرّاتون:/šarratūn/ شرخاتون ، زن زيبا
شربت/šarbat/ شربت
شَرَپ/šarap/ شرف
شَرَپْدار:/ šrapdār/ شرافتمند
شَرْت/šart/ شرط
شَرْ جَنـَگ/šarǰanag/قضاوت
شِرْد:/šerd/ گل بسيار نرم و آبكي
شُرد:/šord/گل نرم ،‌گل ولا
شِردکاری/šerdkārī/ گِلکاری
شـَرَّنـْگ:/šarrang / زيبا
شَرُّک/šarrok/ اسمیست برای زنان
شـَرُک/šarok/ اسمیست برای زنان،مخفف شریفه
شَرکار/šarkār/ خوب کار
شَرّگِند/šargend/ خوب بین
شرم/šarm/ حیا
شرمَندَگ/šarmendag/ شرمنده
شَرو/šarū/ اسمیست برای زنان
شُروّات/šarvāt/  آغاز ؛ابتدا
شَرّی/šarrī/ خوبی
شِرّی/šerrī/ بدی،شوخی ؛تماشا؛رسوایی
شَريدار:/šarīdār/ شريك
 
 
 
شِريشّ:/serīšš/ چــِــریش یا سـِریش درختیست درمانی وگرمسیری
 
شِریشـُّک/šerīšok/ درختی کوچک گرمسیری
شرنام/šarnām/ خوشنام
شرنامی/šarnāmī/ خوشنامی
شریک/šarīk/شریک
شرَهنیگ/erahnīgš/ منجنیق
شـَزّ/šazz/ پرنده ایست جنگلی
 
 
شِزّ:/šezz/ علف پُرخار ؛خار شتر

شِزار:/šezār/ بيزار
شِزُّک/šezzok/ خار شتر کوچک؛اسمیست برای مردان
شست/šast/ شصت؛عدد   60
شـَسْـتون/šastūn/شریست دراطراف سراوان
شَش/šaš/ عدد   6
شُشْت/šošt/ شست
شُشتی/šoštī/ شستش
شـُـشـْـتـَگی/šoštagī/ شسته است
شُشْت و شۏد/šošt o šӧwd/ بشور بشور لباسها
شِشَگ:/šešag/ اوّلين شيربزراكه با شكر قاطي كرده مي پزند حاصل مي شود.
شِشَگان:/šešagān/ ششمين روز تولّد كه جشن مي گيرند.
شُشگڃم/šošgëhm/ روستاییست در سربازبالاتر از جنگل
شَشـُم/šašom/ شِشُم
شَشُمي:/šašomī/ شَشُمي
شَشو/šašū/ بچه ای که در شش ماهگی متولد شود
شَكّ:/šākk/ شكّ ؛سنگ بزرگ
شِكّ:/škk/ سنگي بزرگ مخصوص قبر و ...؛شک کردن
شِكْپال:/šekpāl/ شك و فال بد
شکار/šekār/ شکار
شکاری/šekārī/ عقاب؛فرد شکار کننده
شِكاريگ:/šekārīg/ عقاب
شکر/šokr/ سپاس
شُكرانه:/ okrānahš/ شكرانه ،سپاس،چيزيكه در قبال سپاس مي دهند.
شَكركنْـڌيلّ:/šakarkaňdīl/ نيشكر
شَكـَري:/šakarī/ نوعي درخت خرما
شُكْري:/šokrī/ اسميست براي مردان
شـَکـْـشَک/šak šak/ ترک ترکهای دیوار یا پوست
شِکل/šekl/ صورت؛چهره
شَكونّ:/šakūnn/ افتادن با صورت و شكم
شَكڃـن دڃم:/ akīndëhmš/ كسي كه با صورتش به زمين افتاده است.
شِکـّـیگ/šekīg/ شـَک کننده
شگام/šegām/ طعنه؛زخم زبان
شِگان:/šegān/ طعنه ، زخم زبان
شُگـْر:/šogr/ شكر
شُگرانَه/šogrānah/ شکرانه
شُگـْری:/īšogr/ شكری؛اسمیست برای مردان
شـَگـَزّ/šagazz/ شهگـَز؛ درخت گز،چوب بزرگ گز که خشک شده باشد
شِگڃم:/šegëhm/ روستايي در نيكشهر
شـَل/šal/ شـُـل و وِل
شـُلّ/šol/ شُل؛سست
شَلاپَگ:/šalāpag/ با آب شستن (مص)
شــَلانْک/šallānk/ شلاق
شِلانک/šellānk/ شلاق
شَلـَپّ/šalapp/ صدای آب
شَلَپَّگ:/šalappag/ نام آوا براي صداي آب
شِلڃمَگ:/šelëhmag/ ضعيف ، شل و ول
 
شِلـُکـَّگ/šelokkag/ صدای اشیا
شُلـَّگ:/šollag/ شل ، تنبل ، ضعيف(صفت بياني)
شُلـُمْپَگ:/šolompag/ چيزي را از دماغ فرو دادن
شـُلـُنـْچـُک/šolončok/ سطل آبکشی
شُلـُـنْچَگ:/ šolončag/ از راه بيني مايعات را فرو بردن؛ آب کشی از چاه (مص)
شِلِنگ/šeleng/ خسته؛شَلنگ آب
شلوار/šalvār/ شلوار
شـَـلوپَّگ// صدای افتادن در آب
شـُـلـُـمْـپَگ/šolompag/ مایعاتی را از دماغ بالا کشیدن
شـَلی/šalī/ اسمیست برای زنان
شَم/šam/ روزنه ؛ فاصله؛سوارخ تنگ؛میان دوچیز
شُما/šomā/ شُما
شمارا/šomārā/ به شما؛به همه ی شمه
شُمال/šomāl/ شمال
شـَـمالـَگ/šamālag/ شعله ی آتش
شـَمانـْگـُر/šamāngor/ از آن سوی
شـَمانـْگـُه/šamāgoh/ از آن سوی
شَمْبُـك:/šambok/ شنبه ،اسمي براي مردان ، اسم مُصَغَّر
شـَمبَل/šambal/ اسمیست برای مردان
شـَمْبُلان/šambolān/ اسمیست برای مردان
شمدَر/šamdar/ روزنه ها
شمبو/šambū/ اسمیست برای مردان
شمبویی/šabūeī/طایفه ایست
شمبه/šambeh/ شنبه
شَمْساتون:/šamsātūn/ شمس خاتون
شـَمسُک/šamsok/ اسم مصغر شمس خاتون
شمسی/šamsī/ اسمیست برای زنان
شِمش:/ šemš/ نوعي علف كه آدمها مي خورند، سبزه اي خوردني
شِمْشُك:/šemšok/ سبزه اي بهاري
شَمُشَگ:/šamošag/ فراموش كردن(مصدر)
شَمۏشْكار:/ šamöwškār/ فراموشكار
شَمۏشَگ:/šamöšag/ فراموش كردن(مصدر)
شَمَگ/šamag/ روزنه؛فاصله؛میان دو چیز
شـُمئ/šomei/ مال شما
شـُمـَـیْگِن/šomeigen/ مال شماست
شَمَل/šamal/ روزنه؛فاصله:دنتانئ شَمَل فاصله بین دودندان؛میان دوچیز
شنبه/šanbeh/ شنبه
شنبو/šanbū/ شنبه
شنبه زهی/šambehzahī/ طایفه ایست از ریگی ها
شـِـنـْـز/šenz/ خار شتر

شِنـْزُک/šenzok/ جُلـْـبَک
شَـنـْـزَگ:/šanzag/ ریختن قطره های باران
شَنْزَگيْن:/šanzagein/ قطره قطره داردمي بارد
شَنِك: /šanek/ بزغاله جمله: شَنِك مُه
شَنْك:/šank/ خار
شَنـِک/šanek/ بزغاله
شنکار/šenkār/ چاپ و پخش کننده
شـَنکبَـند/šankband/ خارهایی که دور باغی یا ... کشیده اند
شـَنک رڃچ/šankrëhč/ ریختن خار؛پخش کردن خارها
شِنـَگ /šenag/ تکه تکه کردن پشم
شِنْگ:/šeng/ پيراهن
شِنْگ:/šeng/ پخش شده
شـَنگـَر/šangar/اسمیست برای مردان
شَنگـَز/šangaz/ نوعی ازدرخت گز
شِنگکار/šengkār/ چاپ و پخش کننده
شِنگ کـَنـَگ/šengkanag/ پخش کردن
شِنْگ و تالان:/šengotālān/ پخش و نشر
شَنِلـُک:/anelokš / بزغاله
شـِنۏک/šenӧwk/ ریزکننده ی پشم ها
شو:/šū/ چوب تنور كه با آن آتش را به هم مي زنند.
شُوانَگ:/šovānag/ چوپان
شودَّل:/sūddal/ اسمي براي مردان
شَوْر:/šovr/ مشاوره ، مشورت
شَوْك:/šovk/ تميز ، زيبا
شَوْكڃن:/šovkëhn/ زيبا ، خيلي تميز گـَپّ:شَوْکڃن چَمّ
شۏم/šӧwm/ کـُلوخ
شومّ/šūmm/ بدبخت
شومز:/šūmz/ سبز